Vấn để bảo tồn giá trị văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên trong hoạt dộng Du lịch

Ngày đăng: 28/09/2017

Vấn để bảo tồn giá trị văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên trong hoạt dộng Du lịch - Nguyễn Phước Hiền


Tóm tắt: Cồng chiêng Tây Nguyên thuộc nhạc cụ gõ, tự thân vang, được dùng theo bộ, mỗi bộ tuỳ theo tính chất và môi trường sử dụng của từng tộc người mà có số lượng cồng chiêng khác nhau, khoảng từ 3 - 12 chiếc tạo thành dàn hoà tấu khi diễn xướng. Việc sử dụng cồng chiêng của người bản địa Tây Nguyên đều gắn với nghi lễ tín ngưỡng, cồng chiêng là tiếng nói của người Tây Nguyên nhằm “thông quan” với thần linh. Cồng chiêng luôn giữ vai trò trung tâm trong các sinh hoạt cộng đồng của người bản địa Tây Nguyên. Cồng chiêng có mặt ở hầu hết các nghi lễ, lễ hội liên quan tới vòng đời người như sinh đẻ, cưới xin, mừng sức khoẻ, tang ma... cũng như các nghi lễ liên quan tới chu kỳ trồng trọt nương rẫy của người bản địa Tây Nguyên. Bài viết đề cập đến các khía cạnh như giá trị văn hóa của cồng chiêng, tác động của du lịch đối với văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên và giải pháp bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên trong hoạt động du lịch.

1. Giá trị văn hóa của cồng chiêng Tây Nguyên

Cồng chiêng là nhạc cụ mang tính tiêu biểu của các tộc người bản địa trong không gian văn hóa Tây Nguyên. Trãi qua quá trình hình thành và phát triển, cồng chiêng Tây Nguyên là sự tổng hòa của các giá trị văn hóa bao chứa quanh mình.

Giá trị biểu thị đặc trưng và bản sắc văn hóa vùng: Cồng chiêng có giá trị như một bằng chứng độc đáo về đặc trưng văn hoá truyền thống của cộng đồng các tộc người bản địa Tây Nguyên. Ngày nay, cồng chiêng có mặt ở nhiều nước trên thế giới nhất là tại châu Á. Trong đó, dạng cồng chiêng được tổ chức thành dàn để biểu diễn độc lập hoặc kết hợp với các nhạc cụ khác thì chủ yếu thấy ở các nước Đông Nam Á. Tuy các dàn cồng chiêng Tây Nguyên có nhiều điểm tương đồng với cồng chiêng Đông Nam Á nhưng cồng chiêng có những nét khác biệt, mang tính đặc thù thì chỉ có ở không gian văn hóa Tây Nguyên.

Giá trị biểu thị đặc trưng văn hóa tộc người hoặc nhóm tộc người: Cách đánh cồng chiêng của mỗi tộc người, nhóm người ở Tây Nguyên cũng khác nhau. Có nhóm dùng nắm tay đấm vào mặt hay núm cồng chiêng hoặc dùng dùi để gõ. Có khi dùng dùi bằng gỗ hoặc bằng kim loại, bọc lớp vải đầu dùi hoặc không… theo loại cồng chiêng hoặc theo sở thích của từng nhóm tộc người. Việc đấm hay gõ vào chiêng tạo nên tiếng vang thì tuỳ từng bài hay từng phong cách của mỗi tộc người mà có thể tạo nên hiện tượng bồi âm, sắc thái âm thanh độc đáo khác nhau của diễn tấu cồng chiêng Tây Nguyên.

Mỗi tộc người ở Tây Nguyên đều có hệ thống các bài nhạc cồng chiêng của mình. Cồng chiêng có mặt trong đời sống người Tây Nguyên qua các sinh hoạt vòng đời, trong đồng áng, nương rẫy, trên sông suối, núi rừng của thời bình và cả trong chiến tranh. Cách chỉnh cồng chiêng và gõ cồng chiêng của người Tây Nguyên khá đặc biệt, tinh tế và độc đáo.

Giá trị lịch sử: Văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên nảy sinh từ truyền thống văn hoá và truyền thống lịch sử của cư dân bản địa có liên quan cơ tầng văn hoá Đông Nam Á từ thời tiền sử, đã hình thành và phát triển trên đất nước Việt Nam ngày nay các trung tâm văn hoá Đông Sơn ở miền Bắc. Văn hoá Sa Huỳnh ở miền Trung và văn hoá Đồng Nai ở Nam Bộ, sau này phát hiện thêm Lung Leng ở Tây Nguyên. Trong giai đoạn này, việc đúc đồng đặc biệt phát triển, sáng tạo nên những công cụ lao động, vũ khí, đồ trang sức, đặc biệt là các loại nhạc cụ bằng đồng rất độc đáo mà ngày nay chúng ta biết đến như trống đồng Đông Sơn, cây đèn Lạch Trường. Kết quả khảo cổ di chỉ Lung Leng (Kon Tum) cũng như ở các khai quật khác tại Tây Nguyên phát hiện nhiều hiện vật đồ đồng, đồ sắt, nhất là khuôn đúc rìu đồng. Điều này chứng minh rằng, các cư dân bản địa ở Tây Nguyên đã từng có một nền văn hoá thời kim khí với đỉnh cao là khả năng đúc đồng. Trên cơ sở đó cho chúng ta nghĩ đến cồng chiêng Tây Nguyên rất có thể cũng nằm trong bối cảnh sáng tạo văn hoá của người bản địa Tây Nguyên.

Giá trị cố kết cộng đồng: Cồng chiêng trong quá trình hình thành và phát triển luôn đóng vai trò là phương tiện khẳng định bản sắc tập thể của cộng đồng các tộc người bản địa Tây Nguyên. Cồng chiêng là phương tiện để nối kết cộng đồng các tộc người Tây Nguyên trong không gian văn hóa Tây Nguyên. Các tín ngưỡng, lễ hội, nghệ thuật tạo hình, múa dân gian và ẩm thực dân gian... đều thể hiện, gắn bó mật thiết với cồng chiêng. Tây Nguyên có nhiều tộc người, các tộc người luôn hoà hợp lẫn nhau trong văn hoá cồng chiêng mà vẫn giữ được bản sắc văn hoá của tộc người mình, không có hiện tượng loại trừ hay đồng hoá văn hoá của nhau trong sinh hoạt văn hoá cồng chiêng. Tiếng cồng chiêng luôn đem đến một cảm xúc rạo rực trong mỗi con người Tây Nguyên.

Cộng đồng các tộc người Tây Nguyên thông qua cồng chiêng để ứng xử với thiên nhiên, để cầu xin, bày tỏ với thần linh, tổ tiên, để đối thoại, giao lưu với cộng đồng mình và với bên ngoài. Mỗi cộng đồng, tộc người bản địa ở Tây Nguyên có một cách tổ chức dàn cồng chiêng khác nhau, cách chơi cũng khác nhau, thể hiện âm điệu thanh sắc không trùng nhau để nói lên bản sắc riêng của nhóm người, cộng đồng tộc người của mình nhưng các cộng đồng tộc người ở Tây Nguyên dù ít người hay nhiều người đều xem cồng chiêng là phương tiện để khẳng định cộng đồng và bản sắc cộng đồng của mình.

Giá trị nghệ thuật đặc thù: Cộng đồng các tộc người bản địa Tây Nguyên đã đạt đến những hiểu biết sâu và có các kỹ thuật điêu luyện trong việc sáng tạo cồng chiêng và sử dụng cồng chiêng rất riêng không nhầm lẫn với văn hoá khác. Dù có có nhiều tranh luận, nhưng chúng tôi vẫn thiên về người bản địa Tây Nguyên đã sáng tạo ra cồng chiêng. Bởi, nếu có mang loại nhạc cụ bằng đồng này từ nơi khác về, họ đều chỉnh hình, chỉnh âm cồng chiêng lại cho thật phù hợp với “thị hiếu” âm nhạc của tộc người mình. Ngoài ra, chính người bản địa Tây Nguyên đã tự lựa chọn biên chế dàn cồng chiêng, quy định giới tính cho từng cái cồng cái chiêng, xây dựng tư thế, kỹ xảo diễn tấu và sáng tạo bài bản cồng chiêng tương ứng với những “đối thoại” khác nhau cho cộng đồng của mình.

Cồng chiêng ở một số nước Đông Nam Á hiện nay như các dàn gamelan của Indonesia, dàn khong wong trong Mahori của Thái Lan, hoặc Pin Peat của Campuchia đã dần chuyển thành hoạt động âm nhạc gần với chuyên nghiệp hơn. Văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên vẫn tồn tại là những giá trị văn hoá dân gian độc đáo của người bản địa Tây Nguyên, là sở hữu văn hoá dân gian của cộng đồng các tộc người Tây Nguyên, là chuẩn mực văn hoá cho thành viên cộng đồng các tộc người Tây Nguyên, đóng vai trò như một biểu tượng cho năng lực sáng tạo văn hoá, nghệ thuật biểu diễn của các tộc người trong không gian văn hoá Tây Nguyên.

2. Tác động của du lịch đối với văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên

Một thực tế dễ dàng nhận thấy ở Tây Nguyên hiện nay là số lượng cồng chiêng đã bị suy giảm đáng kể, hồn thiêng của tiếng cồng, tiếng chiêng cùng với những bài bản cồng chiêng đang dần mất đi theo năm tháng và những nghệ nhân chỉnh cồng chiêng, chơi cồng chiêng cũng thưa vắng dần trong các cộng đồng bản địa Tây Nguyên. Những năm gần đây, cồng chiêng Tây Nguyên có xu hướng đời thường hoá, từ đời sống nghi lễ bước ra để chuyển thành sinh hoạt thường ngày, tham gia vào hoạt động du lịch ở địa phương. Điều này đã có những tác động không nhỏ đến đời sống và sinh hoạt văn hóa cồng chiêng của đồng bào các tộc người bản địa Tây Nguyên.

Tác động tích cực: Việc khai thác cồng chiêng trong hoạt động du lịch đã góp phần tạo công ăn việc làm, tăng thêm nguồn thu cho một bộ phận cư dân bản địa Tây Nguyên. Trong đó, du lịch cộng đồng được xem là hướng phát triển phù hợp. Du lịch cồng chiêng đã góp phần bảo tồn, khôi phục và phát huy các giá trị truyền thống của đồng bào bản địa Tây Nguyên đồng thời giới thiệu được những nét văn hóa đặc trưng đến với khách du lịch trong và ngoài nước. Du lịch cồng chiêng là cầu nối giúp các tộc người hiểu biết lẫn nhau và “xích lại” gần nhau hơn, giúp mở rộng quan hệ quốc tế và có lợi cho hòa bình thế giới.

Du lịch cồng chiêng đã thúc đẩy văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần của một bộ phận đồng bào Tây Nguyên phát triển. Giúp trình độ văn hóa của đồng bào được nâng cao, đời sống tinh thần thêm phong phú. Đời sống tình cảm cũng được bồi đắp qua việc du lịch giúp con người thêm yêu mến quê hương, tổ quốc, tăng thêm lòng tự hào di sản dân tộc, ý thức trách nhiệm đối với đất nước, ý thức bảo vệ môi trường…

Du lịch cồng chiêng giúp tăng cường giao lưu văn hóa giữa các vùng, miền, địa phương của đất nước, nâng cao dần trình độ văn hóa của đồng bào ở các vùng sâu, vùng xa, xây dựng bình đẳng trong phát triển văn hóa và tăng thêm tính đoàn kết giữa 54 tộc người anh em ở nước ta. Bên cạnh đó, du lịch cồng chiêng còn giúp tăng cường giao lưu văn hóa giữa nước ta với thế giới, là cơ hội giúp cho ta học hỏi và tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa của nhân loại.

Tác động tiêu cực: Bên cạnh đó, việc phát triển du lịch cũng gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên. Những ảnh hưởng tiêu cực này không phải do bản thân hoạt động du lịch gây ra mà do sự yếu kém về pháp luật, hành chính, về quản lý kinh doanh gây ra. Một số ảnh hưởng tiêu cực của hoạt động du lịch đến văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được biểu hiện:

Du lịch cồng chiêng phát triển dẫn đến việc hàng hóa hóa, thương mại hóa, làm tầm thường các giá trị văn hóa cồng chiêng của các tộc người bản địa Tây Nguyên. Để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của du khách và vì mục đích kiếm được nhiều tiền, nhiều đội biểu diễn cồng chiêng hiện nay đã tước bỏ “nội dung chân chính” của giá trị văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, chỉ giữ lại cái “vỏ ngoài” của nó và ra sức phục chế nhằm thỏa mãn hứng thú và sự hiếu kỳ, chuộng lạ của du khách. Ngoài ra, để thu hút du khách một số đội chiêng còn tự ý “cải tạo”, “sáng tạo” nhiều giá trị văn hóa dân tộc và địa phương nhằm làm ra hàng hóa kiếm tiền. Những hiện tượng trên dẫn đến hệ quả là sinh hoạt văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên có thể được tổ chức ở bất cứ chỗ nào, bất kỳ lúc nào gây tổn hại nghiêm trọng đến truyền thống văn hóa lâu đời của di sản dân tộc. Hầu hết khách du lịch là người từ địa phương khác đến Tây Nguyên nên không phân biệt được sự “thay đổi” này và ngộ nhận rằng mình đã được “thưởng thức” một loại hình sinh hoạt văn hóa đặc trưng – di sản văn hóa được UNESCO công nhận là “Kiệt tác văn hóa phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại”.

Du lịch cồng chiêng phát triển là một trong những nguyên nhân dẫn đến thay đổi lối sống của đồng bào địa phương, nhất là thế hệ trẻ. Làm cho đồng bào địa phương có tư tưởng sùng ngoại, có tâm lý tự ti và coi thường truyền thống văn hóa của dân tộc. Bên cạnh đó, cách làm du lịch cồng chiêng ở Tây Nguyên hiện nay nặng về du lịch mà không coi trọng yếu tố phát triển bền vững nên dẫn tới nguy cơ cạnh tranh không lành mạnh, mai một dần di sản văn hóa dân tộc và ô nhiễm môi trường.

3. Giải pháp bảo tồn và phát huy các giá trị của văn hóa cồng chiêng  Tây Nguyên trong hoạt động du lịch

Để bảo tồn và phát huy các giá trị của văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên trong hoạt động du lịch một cách hiệu quả nhất cần thiết phải có sự góp mặt và phối hợp đồng bộ của các ngành khác nhau như âm nhạc, văn hoá, du lịch… Trong khuôn khổ bài viết này chúng tôi muốn đưa ra giải pháp bảo tồn, phát huy các giá trị của văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên trong hoạt động du lịch nhìn từ các phương diện văn hóa nhận thức, văn hóa tổ chức và văn hóa ứng xử.

Đối với văn hóa nhận thức: Bên cạnh nhận thức bảo tồn di sản của nhà nước, nhận thức bảo tồn một di sản văn hoá phi vật thể như cồng chiêng Tây Nguyên của đồng bào Tây Nguyên đóng một vai trò đặc biệt quan trọng. Một khi những chủ thể của di sản văn hoá cồng chiêng muốn bảo tồn và có ý thức bảo tồn những giá trị văn hoá cồng chiêng thì đây là cách bảo tồn nhanh nhất và hiệu quả nhất. Theo đó, để đồng bào nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo tồn các giá trị văn hoá cồng chiêng thì công tác bảo tồn phải gắn lợi ích kinh tế và lợi ích xã hội của đồng bào với hoạt động du lịch. Điều này có nghĩa là công tác bảo tồn di sản văn hóa cồng chiêng phải đảm bảo sao cho đồng bào bản địa Tây Nguyên nhận thức được rằng một khi di sản văn hoá cồng chiêng được bảo tồn tốt thì sẽ thu hút được khách du lịch và nhờ đó đời sống kinh tế của đồng bào cũng được nâng lên thông qua các dịch vụ du lịch.

Đối với văn hóa tổ chức: Ngành du lịch cần quan tâm hơn nữa việc đa dạng hoá sản phẩm và dịch vụ đối với các chương trình du lịch Tây Nguyên. Cần tạo ra các loại hình du lịch thích hợp, đáp ứng nhu cầu của nhiều đối tượng du khách như du lịch tín ngưỡng, du lịch văn hoá, du lịch khám phá, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch “home stay”... Bên cạnh đó cũng cần xây dựng những chương trình du lịch tổng hợp có sự liên kết giữa những vùng văn hoá, điểm văn hoá với các điểm tham quan cảnh quan thiên nhiên trong vùng. Tổ chức các hoạt động tham quan, tìm hiểu gắn với việc giới thiệu công cụ sản xuất, đồ gia dụng, hàng thủ công mỹ nghệ của đồng bào các tộc người Tây Nguyên… nhằm khai thác triệt để các tài nguyên du lịch tự nhiên và du lịch nhân văn trong không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên. Ngành du lịch cần công khai qui hoạch và liên kết với các địa phương để đưa cồng chiêng Tây Nguyên vào trong các chương trình, các tour du lịch. Đây là việc làm vừa có thể duy trì các sinh hoạt cộng đồng cho cồng chiêng, vừa là dịp quảng bá, giới thiệu cái hay, cái đẹp của văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đến với du khách và để giải quyết về mặt kinh tế, có thêm thu nhập cho các đội biểu diễn cồng chiêng và đồng bào tham gia vào hoạt động du lịch cồng chiêng tại địa phương.

Trong các tour du lịch đến với Tây Nguyên, các công ty lữ hành nên lồng ghép một buổi xem biểu diễn nghệ thuật cồng chiêng của các tộc người bản địa Tây Nguyên. Cần xây dựng những chương trình biểu diễn nghệ thuật đúng nghĩa với văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên. Trong đó chúng ta đưa những bản nhạc chiêng truyền thống, những tiết mục cồng chiêng được dàn dựng nguyên bản theo những nghi lễ, những sinh hoạt cộng đồng tiêu biểu tại địa phương... dưới sự trình diễn của các nghệ nhân là người bản địa cùng với lời giới thiệu về những bài bản, những nghi lễ và những sinh hoạt cộng đồng đặc trưng của đồng bào Tây Nguyên. Tránh cách làm du lịch hời hợt, chạy theo kinh tế và cạnh tranh không lành mạnh như hiện nay. Chương trình nghệ thuật về cồng chiêng Tây Nguyên sẽ gây hứng thú với khách du lịch, giúp họ hiểu biết đúng và rõ hơn về đời sống văn hoá, tinh thần của người bản địa Tây Nguyên, đồng thời quảng bá được những giá trị của di sản văn hoá này một cách nhanh nhất và trực tiếp nhất. Việc xây dựng và duy trì được những chương trình biểu diễn nghệ thuật cồng chiêng hấp dẫn khách du lịch sẽ tạo điều kiện thuận lợi nâng cao nguồn thu từ du lịch và điều này sẽ góp phần phát triển kinh tế của địa phương nói chung và của đồng bào Tây Nguyên nói riêng.

Ngành văn hóa cần tổ chức biểu diễn, giới thiệu trên các phương tiện thông tin đại chúng, ở các trường học để nâng cao trình độ thưởng thức của mọi tầng lớp nhân dân về cồng chiêng và văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên. Đẩy mạnh việc nghiên cứu về cồng chiêng và văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên, tăng cường công tác tiếp thị và quảng cáo giới thiệu về cồng chiêng và văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên. Biên soạn và xuất bản các văn hoá phẩm về văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên như sách ảnh, tờ gấp, đĩa hình, đĩa nhạc… để quảng bá rộng rãi về cồng chiêng và văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên, đồng thời phát hành trở lại buôn làng để giúp cộng đồng nâng cao nhận thức và tự hào về giá trị văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên, giúp cho văn hóa cồng chiêng sống lại với đời sống cộng đồng trong đồng bào Tây Nguyên. Song song đó, cần xây dựng những phần giới thiệu về cồng chiêng, các bài bản, lời hát trong các nghi lễ, các sinh hoạt cộng đồng bằng tiếng Việt và tiếng quốc tế thông dụng cho việc quảng bá về Tây Nguyên. Việc này rất có ý nghĩa với cả di sản và những người quan tâm bởi đó vừa là sự lưu giữ, bảo tồn vừa là những thông tin hết sức cần thiết cho khách du lịch muốn tìm hiểu về văn hoá cồng chiêng, về vùng đất, con người Tây Nguyên.

Chính quyền địa phương cần đóng vai trò trung gian và để cho các buôn làng chủ động bàn bạc tăng cường các sinh hoạt cộng đồng hàng năm như tổ chức các cuộc liên hoan, các hội thi cồng chiêng trong từng địa phương hoặc khu vực, tổ chức những hội chợ giới thiệu và quảng bá cồng chiêng tại địa phương,… qua đó nâng cao lòng tự hào dân tộc, giáo dục ý thức giữ gìn văn hoá cồng chiêng của người bản địa Tây Nguyên. Chính những hoạt động thường xuyên này cũng giúp đồng bào nhận thức được văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên là sáng tạo của cộng đồng, là di sản văn hoá vô giá của cả nhân loại mà cộng đồng lưu giữ trao truyền và cũng là sự kiện để ngành du lịch địa phương quảng bá, thu hút khách du lịch.

Đối với văn hóa ứng xử: Cồng chiêng Tây Nguyên không chỉ là nghệ thuật biểu diễn đơn thuần mà gắn bó chặt chẽ với nghi lễ, với đời sống hằng ngày, với chính không gian văn hóa Tây Nguyên. Vì thế cần đặt văn hóa cồng chiêng ứng với nếp nghĩ, nếp sống của người bản địa Tây Nguyên. Phục hồi và giữ gìn các sinh hoạt văn hoá, các lễ hội gắn với vòng đời người và vòng đời cây trồng ở các cộng đồng bản địa Tây Nguyên để tạo môi trường diễn xướng cho cồng chiêng và sinh hoạt văn hoá cồng chiêng. Chú trọng đến việc phát triển và hoàn thiện các thiết chế văn hoá ở buôn, làng. Khuyến khích và truyền dạy cho lớp trẻ di sản văn hóa cồng chiêng quý báu của dân tộc. Thúc đẩy sinh hoạt văn hoá cộng đồng, duy trì các lễ hội truyền thống tốt đẹp như: mừng lúa mới, cúng bến nước, bỏ mả, mừng sức khoẻ và cầu mưa. Đẩy mạnh hoạt động giao lưu văn hoá giữa các dân tộc. Thực hiện tốt những hoạt động nêu trên là môi trường thuận lợi để văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên có điều kiện phục hồi và phát triển. Cũng như tạo nên không gian văn hóa truyền thống đặc trưng, đầy sức hấp dẫn đối với khách du lịch Tây Nguyên.

Tóm lại, có nhiều giải pháp để bảo tồn, phát huy các giá trị của văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên và du lịch là một trong những giải pháp mà chúng tôi ưu tiên lựa chọn. Để bảo tồn phát huy bền vững các giá trị của văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên trong hoạt động du lịch cần thiết thực hiện đồng bộ ở phạm vi không gian Tây Nguyên giải pháp bảo tồn từ các phương diện văn hóa nhận thức, văn hóa tổ chức và văn hóa ứng xử nêu trên. Nguồn thu từ du lịch và việc nâng cao nhận thức của cộng đồng qua hoạt động du lịch sẽ giúp cho việc bảo tồn cồng chiêng sẽ thuận lợi hơn về tài chính và được xúc tiến mạnh hơn, góp phần to lớn vào việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá cồng chiêng. Việc có được nguồn thu từ chính di sản văn hoá của địa phương sẽ giúp đồng bào hiểu được tầm quan trọng của việc bảo tồn di sản văn hoá cồng chiêng và việc giữ gìn các giá trị văn hoá đích thực của đồng bào. Hoạt động du lịch đã góp phần to lớn trong việc tạo nên sức sống cho cồng chiêng trong bối cảnh biến đổi của xã hội Tây Nguyên. Việc kết hợp cồng chiêng với hoạt động du lịch làm cho di sản văn hoá cồng chiêng không hề bị bỏ quên mà văn hóa cồng chiêng đang thực sự sống, đang thực sự vận động cùng với sự vận động của cả xã hội. Như vậy, có thể khẳng định rằng nhờ có hoạt động du lịch, nhờ có những giá trị di sản độc đáo thu hút khách du lịch và quan trọng hơn hết là nhờ có lợi ích liên quan đến việc phát triển du lịch cồng chiêng sẽ làm cho đồng bào Tây Nguyên ngày càng quan tâm hơn đến di sản văn hoá cồng chiêng. Đây là động lực để đồng bào Tây Nguyên bảo tồn, phát huy và phát triển bền vững di sản văn hoá quý báu này.

Bởi lẽ, một khi việc bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống của văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên trong hoạt động du lịch đạt được một cách hiệu quả thì không những đồng bào Tây Nguyên sẽ bảo tồn được một di sản văn hoá quý báu của cha ông mà còn tạo điều kiện thuận lợi để di sản văn hoá cồng chiêng được phát huy trong đời sống văn hoá của cộng đồng và âm vang cồng chiêng Tây Nguyên sẽ ngày càng bay cao và bay xa cùng với du khách, bè bạn quốc tế.

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.    Nguyễn Khắc Sử, Phan Thanh Toàn. 2009. Cơ tầng văn minh đầu tiên của văn hóa cồng chiêng. Pleiku: Hội thảo Khoa học.

2.    Nhiều tác giả. 2006. Các nhạc cụ gõ bằng đồng những giá trị văn hóa. Hà Nội: Nxb. Văn hóa Dân tộc.

3.    Viện Văn hóa – Thông tin. 2006. Những giá trị cơ bản của không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên. Cục Di sản Văn hóa: Một con đường tiếp cận di sản văn hóa, tập 3.

Các tin khác